Prawo podatkowe

Podatki są daninami, które odgrywają współcześnie ogromną rolę. Ich zakres podmiotowy i przedmiotowy jest o wie!e szerszy aniżeli opłat i ceł, załi-czanycłi również do danin publicznycłi. Także ro!a społeczna podatków jest nieporównywalnie większa aniżeli innych danin. Podatnik postrzegany jest obecnie nie tylko jako podmiot dostarczający dochodów państwu (lub innemu związkowi publicznoprawnemu), lecz przede wszystkim jako członek społeczeństwa, podmiot tworzący produkt społeczny. Skomplikowane i wielopłaszczyznowe więzi, jakie łączą w związku z opodatkowaniem obywateli ze społeczeństwem - w płaszczyźnie politycznej, ekonomicznej i prawnej -wykształciły się w historycznym rozwoju i podlegają w dalszym ciągu określonym zmianom.
Historyczny rozwój podatków uzależniony był przede wszystkim od rozwoju gospodarki (zwłaszcza zaś od roli pieniądza) oraz od kształtowania się struktur społecznych i politycznych społeczeństw. Zawsze jednak były one świadczeniami jednostek na rzecz ogółu mającymi w początkowym okresie głównie charakter dobrowolny (wynikający najczęściej z prawa zwyczajowego) a potem obowiązkowy. Były to świadczenia naturalne albo pieniężne.
Podatki rozwijały się także od świadczenia celowego, często doraźnego, po świadczenie regularne o charakterze ogólnym, od świadczenia ograniczonego tylko do określonych grup społecznych po świadczenia obciążające wszystkich członków danej społeczności. Można przyjąć, że niezależnie od epoki historycznej trwałymi cechami podatków są ich ścisłe związki z gospodarką oraz ze stosunkiem władzy do jednostki - zakresem zadań uznawanych w danym czasie za publiczne, finansowanych ze źródeł podatkowych. Podatki stanowią przede wszystkim formę przejmowania na rzecz ogółu rezultatów działań gospodarczych jednostek. Dlatego też punktem wyjścia dla określenia podatku powinny być jego cechy ekonomiczne.